MOTTO TYGODNIA

 "Ab alio expectes, alteri quod feceris."
"Co zrobisz drugiemu, oczekuj od niego."
 
Seneka Młodszy

I Liceum Ogólnokształcące w Rzeszowie

im. ks. Stanisława Konarskiego

35-030 Rzeszów; 3-go Maja 15

tel. 17 748 28 20  fax. 17 748 28 30

pierwsze w mediach 3

mscloudlogofanpage 1lo

kanal youtube 175

Archiwum wiadomości

office365info

Początki gimnazjów żeńskich w Galicji

Początki gimnazjów żeńskich w Galicji (krótki artykuł dołączony do życzeń z okazji Dnia Kobiet)

Do końca XIX w. gimnazja galicyjskie w zasadzie były zastrzeżone dla chłopców. Tylko niektóre z nich dopuszczały do egzaminu dojrzałości prywatystki. Na początku XX w. palącą potrzebą stało się zorganizowanie gimnazjów dla dziewcząt. Konserwatyzm dominujący w Galicji sprawił, że nie dało się tego zrealizować bezpośrednio. Chcąc złamać stereotypy, należało najpierw utworzyć prywatne szkoły średnie dla dziewcząt, a dopiero po pewnym czasie postarać się o ich upaństwowienie. Impulsy do zakładania szkół żeńskich wychodziły od władz miejskich, powstających towarzystw prywatnych szkół żeńskich, prywatnych osób, ewentualnie od związków wyznaniowych.

Ich kierownikami zostawali profesorowie, kierownicy lub dyrektorzy gimnazjów państwowych, albo też profesorowie w stanie spoczynku. Zgodę na używanie nazwy „Gimnazjum Prywatne” („męskie” bądź „żeńskie”) wydawała Rada Szkolna Krajowa. Ona to przyznawała szkole prawo publiczności. Na czele takiego gimnazjum stał kierownik zatwierdzany przez Radę Szkolną Krajową. Jeżeli był on nauczycielem czynnym zatrudnionym w gimnazjum państwowym (cesarsko-królewskim) RSK przyznawała mu urlop na sprawowanie kierownictwa, zwykle na rok, a w razie potrzeby go przedłużała. W tworzeniu prywatnych szkół wyróżnili się:

kierownicy Gimn. Żeńskiego im. Juliusza Słowackiego we Lwowie: Aleksander Frączkiewicz (19-2/03 – 1904/05), Konstanty Wojciechowski (od 1905) i Bronisław Gebert (1908/09–1913/14),

Roman Gutwiński – kierownik Gimn. Żeńskiego im. Królowej Jadwigi na Placu Spiskim w Krakowie (12 IX 1906 – po 1925),

kierownicy Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Stanisławowie: Mikołaj Sabat (1906/07–1907/08), Stanisław Szarga (1907/08–1908/09) i Leopold Seidler (1909/10–1913/14),

Michał Pelczar – założyciel (1906/07), przez pewien czas właściciel, a następnie kierownik (1910/11–1913/14, 1915/16) Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Nowym Sączu,

kierownicy Prywatnego Liceum i Gimn. Żeńskiego ss. Urszulanek w Tarnowie: Henryk Heitzman (1907/08–1910/11) i Władysław Wierzbicki (1911/12–1913/14),

kierownicy Gimn. Urszulanek w Krakowie Karol Stach (1912/13–1913/14) i Jakub Zachemski (1918-20),

Kazimierz Wojciechowski – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego im. Elizy Orzeszkowej w Tarnowie (1909–12),

Cecylia Łubieńska – kierownik Liceum i Gimn. ss. Urszulanek w Kołomyi (1909/10 – 1913/14),

Alfred Rachalski – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego Anny Rachalskiej w Przemyślu (1910–20),

Tadeusz Leon Kaniowski – kierownik Gimn. Żeńskiego w Jarosławiu (po 1910),

Władysław Schneiberg – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Rzeszowie (IX 1911 – VI 1914),

Maurycy Maciszewski – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego ss. św. Józefa w Tarnopolu (1912/13 – 1913/14),

Michał Bogusz – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego Zofii Strzałkowskiej we Lwowie (1912/13 – 1913/14),

kierownicy Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Stryju: Władysław Filar (1912/13) i Emilian Kołodnicki (1913/14),

Kazimierz Midowicz – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Jaśle Eugenii Midowiczowej (1912/13–1913/14),

Mieczysław Jamrógiewicz – kierownik Gimn. Żeńskiego im. W. Niedziałkowskiej we Lwowie (1912/13 – 1913/14),

Józef Schabowski – kierownik I Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Drohobyczu (1912–22),

Józefa Goldblatt-Kammerling – kierowniczka Prywatnego Żeńskiego Gimn. własnego imienia we Lwowie (I i II dziesięciolecie XX w.),

Józef Czernecki – kierownik Prywatnego Gimn. Nazaretanek we Lwowie (1912/13 – 1913/14),

Stanisław Daniec – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego Urszulanek we Lwowie (1913/14),

Teodozy Leżohubski – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego ss. Bazylianek we Lwowie przy ul. Andrzeja Potockiego (1913/14 – 1917/18),

Antoni Mazanowski – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego Heleny Strażyńskiej w Krakowie przy ul. Franciszkańskiej (1913/14),

Tadeusz Pazdanowski – kierownik Prywatnego Gimn. Żeńskiego w Krakowie przy ul. Wolskiej (1913/14 – 1927/28)

oraz Seweryn Zarzycki – kierownik Liceum dla Dziewcząt z ruskim językiem nauczania w Przemyślu (1896/97–1906/07).

Początkowo gimnazja prywatne nie miały prawa do przeprowadzania egzamiów dojrzałości. Uprawnienie takie posiadały gimnazja państwowe zarządzane przez mianowanego przez cesarza – dyrektora (w wyjątkowych wypadkach zastępowanego doraźnie przez kierownika). Rada Szkolna Krajowa wyraziła zgodę, aby dziewczęta po ukończeniu gimnazjów prywatnych mogły zdawać maturę przed komisją powołaną przy gimnazjach państwowych na prawach prywatystek (eksternistek).

(Informacje na podstawie książki T. Ochenduszki, Leksykon kadry kierowniczej gimnazjów galicyjskich w okresie autonomii, Rzeszów 2015).

1 Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie

Copyright © 2015. All Rights Reserved.